Videonu Azərbaycan dilində izlə

Bölməyə klik edin — video həmin ana keçəcək.

Əsas faktlar

  • Müsahibədə deyilir ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra ABŞ silah işlənmələrini əsasən dövlət vəsaiti ilə maliyyələşdirən daimi silah sənayesi yaratmaq qərarı verib.
  • Weinberger-in sözlərinə görə, Peter Thiel PayPal-da saxtakarlığı aşkar edən proqram ideyasını terrorçuluğa qarşı mübarizəyə tətbiq etmək istəyib və bu, Palantir-in əsasını qoyub.
  • Anduril-in Palmer Luckey-in evindəki təqdimatdan başladığı, yəni əvvəlcə texnologiyası olmadığı deyilir.
  • Müəllif bildirir ki, Pentaqon Anthropic ilə müqaviləni dayandırıb və şirkəti təchizat zəncirində risk elan edib.
  • Weinberger Project Meridian adlı gələcək müharibə araşdırmasına Elon Musk, Palmer Luckey və Newt Gingrich-in rəhbərlik etməsini maraqlar toqquşması sayır.

Kontekst

Silikon Vadisi XX əsrin ikinci yarısında böyük ölçüdə hərbi sifarişlər hesabına formalaşıb, lakin Soyuq müharibənin sonundan sonra iri texnologiya şirkətlərinin əsas bazarı istehlakçılar oldu. Son illərdə Palantir və Anduril kimi şirkətlər müdafiə sektoruna yenidən girib və risk kapitalının bu sahəyə axını artıb.

Mövzu indi xüsusilə aktualdır, çünki Ukraynadakı müharibə texnologiya şirkətlərinin real döyüş əməliyyatlarında nə qədər mühüm rol oynaya biləcəyini göstərib. Süni intellektin hərbi istifadəsi ilə bağlı mübahisələr də şirkətlərlə dövlət arasında səlahiyyət bölgüsü sualını gündəmə gətirir.

Bu, Azərbaycan üçün niyə vacibdir

Azərbaycan və region üçün ən mühüm nəticə odur ki, müasir müharibədə peyk rabitəsi, dronlar və proqram təminatı kimi texnologiyalar bir neçə özəl şirkətin əlindədir. Qafqazda və Mərkəzi Asiyada dövlətlər bu asılılığı nəzərə almalı, tədarük mənbələrini şaxələndirməlidirlər.

Adi oxucu üçün isə mesaj sadədir: müdafiə texnologiyasında sürət və yenilik vədi hələ keyfiyyət və hesabatlılıq demək deyil.

Terminlər

Risk kapitalı (Venture capital)
Yüksək risk daşıyan yeni şirkətlərə pay müqabilində verilən investisiya.
Ölüm vadisi (Valley of death)
Prototipin hazır olması ilə dövlətin onu alıb ödəniş etməsi arasındakı uzun və riskli keçid dövrü.
Müdafiə podratçısı (Defense contractor)
Dövlət üçün silah və hərbi texnologiya istehsal edən şirkət.
Təchizat zənciri riski (Supply chain risk)
Şirkətin məhsulunun milli təhlükəsizlik baxımından etibarsız sayılması və dövlət alışlarından uzaqlaşdırılması.

Tez-tez verilən suallar

Silikon Vadisi şirkətləri müdafiə sənayesində nə dəyişir?

Onlar silahları öz və ya risk kapitalı ilə hazırlayıb dövlətə hazır məhsul kimi satır. Bu, texnologiyaya dövlət nəzarətini azaldır və şirkətlərin səlahiyyətini artırır.

Palantir və Anduril nə ilə məşğuldur?

Palantir böyük məlumat massivlərini təhlil edən proqram təminatı hazırlayır, Anduril isə dron və digər hərbi sistemlər istehsal edir. Hər ikisi Silikon Vadisi tipli müdafiə şirkətləri kimi təqdim olunur.

Starlink hərbi əməliyyatlarda niyə problem yaradır?

Çünki Starlink özəl şirkətə məxsusdur və xidmətin necə, kimin üçün işləyəcəyini həmin şirkət müəyyən edir. Ukrayna nümunəsi dövlətin bu qərarlara tam təsir edə bilmədiyini göstərir.

müdafiə sənayesisilikon vadisipalantirandurilstarlinkabş
Mənbə

Video Vox kanalına məxsusdur və YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Azərbaycan dilindəki izah və şərhlər observe.az redaksiyası tərəfindən süni intellekt dəstəyi ilə hazırlanıb. Necə işləyirik?

Orijinal videonu YouTube-da izlə →