Videonu Azərbaycan dilində izlə

Bölməyə klik edin — video həmin ana keçəcək.

Əsas faktlar

  • Gəmiçilik qlobal CO₂ emissiyasının təxminən üç faizinə cavabdehdir və 2050-ci ilə qədər iqlim cəhətdən neytral olmalıdır.
  • 'Grain de Sail II' gəmisinin uzunluğu 54 metr, yükgötürmə qabiliyyəti 350 tondur.
  • 'Anemos' 81 metr uzunluğundadır və 1000 tona qədər yük daşıya bilir.
  • Küləklə köməkçi hərəkət sistemlərindən indiki gəmilərdə yanacaq qənaəti bir neçə faizdən 10-15 faizə qədərdir.
  • 'JurenAE' Marşal adalarında 2024-cü ildən demək olar ki, sıfır emissiya ilə yük daşıyır.

Kontekst

Dənizçilik sənayesi qlobal ticarətin əsas daşıyıcısıdır və fosil yanacaqdan asılıdır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı emissiyaların azaldılması üçün strategiya qəbul etsə də, ölkələrin və sənaye birliklərinin maraqları fərqli olduğu üçün qaydalar üzərində razılıq çətin əldə olunur.

Külək enerjisi ilə yük daşıma tarixən geniş yayılmışdı, lakin mühərrikli gəmilər ortaya çıxandan sonra bu texnologiya inkişaf etmədi. İndi karbon liflərindən dirəklər, kompüter modelləşdirməsi və hava proqnozu bu ideyanı yenidən iqtisadi cəhətdən nəzərdən keçirməyə imkan verir.

Bu, Azərbaycan üçün niyə vacibdir

Azərbaycan və Xəzər regionu üçün mövzunun birbaşa əlaqəsi azdır, çünki Xəzərdə daşımalar kiçik məsafəlidir və xüsusi bir yelkən layihəsi yoxdur. Buna baxmayaraq, qlobal gəmiçilikdə karbon qaydaları və yanacaq qiymətləri neft-qaz ixrac edən ölkələr, o cümlədən region üçün dolayı yolla əhəmiyyətlidir.

Adi oxucu üçün isə film sadə bir sualı qaldırır: təmiz texnologiya mövcuddursa, onu geniş tətbiq etməyə nə mane olur? Filmdə cavab əsasən iqtisadiyyat və qaydalardadır.

Terminlər

Küləklə köməkçi hərəkət (wind-assisted ship propulsion)
Gəminin mühərriki ilə yanaşı yelkən, qanad və ya rotor kimi qurğularla külək enerjisindən istifadə edilməsi.
Hava marşrutu proqramı (weather routing)
Küləyin və dalğanın proqnozuna əsasən gəmi üçün ən yaxşı yolu hesablayan proqram təminatı.
Polyar diaqram (polar diagram)
Yelkənli gəminin küləyə nisbətən müxtəlif bucaqlarda hansı sürətlə hərəkət edə biləcəyini göstərən əyri.
Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (International Maritime Organization (IMO))
Dənizçiliyin təhlükəsizliyi və ekologiyası üçün qaydalar hazırlayan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ixtisaslaşmış qurumu.

Tez-tez verilən suallar

Yük yelkənli gəmiləri hazırda real iqtisadi alternativdirmi?

Filmdə bu texnologiya işlək hesab olunur, amma əsas maneə iqtisadidir: yanacaq qiyməti, tənzimləmə və təşviqlər qərarverici rol oynayır. Mütəxəssislər bazara təsir edən əsas amilin siyasət olduğunu vurğulayır.

Yelkənli gəmilərdə mühərrik olurmu?

Bəli, 'Grain de Sail II' limanda manevr və fövqəladə hallar üçün mühərrikə malikdir, lakin səfər zamanı mümkün qədər az istifadə olunur.

Yarış yaxtalarının texnologiyası yük gəmilərinə necə kömək edir?

Karbon dirəklər, yelkən qaldırma sistemləri və marşrut proqramları əvvəlcə yarışlar üçün hazırlanıb, sonra daha böyük yüklərə görə gücləndirilərək yük gəmilərinə uyğunlaşdırılıb.

gəmiçilikyelkənli yük gəmisiiqlimkülək enerjisidəniz nəqliyyatı
Mənbə

Video DW Documentary kanalına məxsusdur və YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Azərbaycan dilindəki izah və şərhlər observe.az redaksiyası tərəfindən süni intellekt dəstəyi ilə hazırlanıb. Necə işləyirik?

Orijinal videonu YouTube-da izlə →